Zo wissel je snaren op een gitaar met vaste brug
Je gitaar klinkt dof, de G-snaar zakt elke avond weer vals en als je over de snaren veegt, voel je kleine putjes. Dan ligt er waarschijnlijk al een tijdje een verse set snaren in de kast, wachtend tot je er eindelijk aan begint. Goed nieuws: op een gitaar met vaste brug is snaren wisselen geen hogere wiskunde. Het kost een halfuurtje, en de tweede keer gaat het al een stuk sneller.
Deze handleiding is voor een elektrische gitaar met vaste brug, zoals een Les Paul met stopbar. Heb je een tremolo die vrij beweegt, lees dan eerst ons stuk over snaren wisselen bij een zwevende brug. Dat is een ander verhaal, met veren en balans. De stappen hieronder volgen de handleidingen van D’Addario. Die zijn net zo goed bruikbaar als je snaren van de concurrent opzet.
Waarom een snaar eigenlijk vals gaat
Een snaar houdt zijn stemming als hij aan twee kanten goed vastzit: met de ball end in de brug en met een paar strakke windingen om de as van de stemmechaniek. Bijna alle stemproblemen na een snarenwissel komen voort uit een van die twee punten. De ball end zit niet goed tegen de brug, of de snaar zakt nog wat na rond de as.
Daarom zijn twee dingen belangrijk: de snaar netjes vastzetten en daarna stretchen. Met stretchen rek je het metaal niet uit, zegt D’Addario. Je helpt de snaar alleen om goed op zijn plek te komen, in de brug en bij de mechaniek.
Wat je klaarlegt
- een schone, goed verlichte tafel of werkbank
- een opgerolde handdoek of nekkussen onder de hals
- een zachte doek of handdoek onder de body tegen krassen
- een string winder (scheelt veel draaiwerk)
- een draadtang of snarenknipper
- een schone microvezeldoek
- een stemapparaat
- je nieuwe set snaren
Welke dikte bij jou past, is een kwestie van smaak en speelstijl. Twijfel je nog, kijk dan bij welke elektrische gitaarsnaren je nodig hebt.
Oude snaren eraf
- Spanning eraf. Draai elke snaar los met de stemmechaniek. Met een string winder gaat dat een stuk sneller. Het verwijderen is daarna een stuk makkelijker.
- Doorknippen. Knip de losse snaren door rond de 12e fret, ongeveer midden op de hals. Dan houd je twee helften over die je makkelijk uit brug en mechanieken trekt.
- Eruit halen. Trek de helften uit de stopbar en uit de assen. Let op de uiteinden, die zijn scherp. Let ook op dat je met die punten niet over de lak schraapt.
Even schoonmaken en kijken
Met alle snaren eraf kun je overal goed bij. Veeg de toets en de body voorzichtig af met een schone microvezeldoek. Kijk meteen naar de frets: zit er eentje los, of zie je schade aan hals of body? Dan is dit het moment voor een gitaartechnicus, niet voor zelf proberen.
Nieuwe snaren erop
- Uitpakken zonder knik. Haal de snaren voorzichtig uit de verpakking. Een knik in een nieuwe snaar raak je niet meer kwijt. Op de verpakking staat welke dikte bij welke gekleurde ball end hoort, dus je hoeft niet te gokken.
- Door de brug. Steek de snaar door het juiste gat in de stopbar. Trek hem door tot de ball end er strak tegenaan zit. Zit hij los, dan kan de snaar later slippen en gaat je gitaar steeds vals.
- Overlengte afmeten. Leid de snaar naar de juiste stemsleutel. Bij moderne mechanieken, waar de snaar door een gat in de as gaat, gebruikt D’Addario een simpel trucje. Houd je handpalm rechtop onder de 12e fret en trek de snaar zo ver aan. Die speling heb je straks nodig voor de windingen.
- Vergrendelen. Steek het uiteinde door het gat in de as en trek het door, met wat speling bij de topkam. Wikkel het uiteinde daarna terug, onder en om het stuk snaar dat al door de as zit. Zo klemt de snaar zichzelf vast.
- Opwinden. Draai de snaar tegen de klok in op. Volgens D’Addario loopt de snaar meestal van het logo af, hoe je stemsleutels ook staan. Het doel: de windingen lopen netjes naar beneden op de as.
Reken op twee tot vier windingen. D’Addario adviseert er bij een stopbar 3 tot 4, maar twee naar beneden en een derde richting brug werkt ook prima. In de praktijk zit je met de handpalm-truc vanzelf ergens in dat gebied.
- Op toon brengen. Draai de snaar met de string winder op tot de juiste toonhoogte. Doe dit voor elke snaar en stem steeds mee. Draai niet voorbij de toon, want een nieuwe snaar kan breken als je hem te strak trekt.
Stretchen, de stap die iedereen overslaat
- Trekken bij de 12e fret. Pak elke snaar bij de 12e fret en trek hem voorzichtig van de toets af. Voorzichtig betekent hier echt voorzichtig. Met te veel kracht breek je een snaar die je net hebt opgezet.
- Stemmen, spelen, stemmen. Stem opnieuw met je stemapparaat, speel een paar minuten en stem weer. Herhaal dat tot de snaren op toon blijven.
- Afwerken. Zit alles op toon en is de set gezet, knip dan de overtollige snaar bij de as af. Wil je, poets de body dan op met een beetje gitaarpolish op een schone doek.
Oude snaren gooi je niet zomaar weg. D’Addario heeft hiervoor PlayBack-inzamelpunten, waar je ze kunt inleveren voor recycling.
Waar het meestal misgaat
Ball end niet goed vast. De snaar lijkt goed te zitten, tot hij tijdens het stemmen een stukje doorschiet. Trek de snaar na het insteken altijd even aan en kijk of de ball end echt tegen de stopbar zit.
Te weinig speling. Knip je de snaar te kort voordat hij om de as zit, dan heb je te weinig windingen en glijdt hij weg. Daarom knip je pas af als alles op toon is.
Draairichting door elkaar. Losdraaien gaat meestal met de klok mee, opwinden tegen de klok in. Hoe dat precies uitpakt, hangt af van hoe je mechanieken op de kop staan. Twijfel je, draai dan rustig en luister: gaat de toon omhoog, dan span je de snaar.
Stretchen vergeten. Zonder stretchen ben je de hele eerste avond aan het stemmen. Met stretchen ben je daar in vijf minuten klaar.
Krassen op de lak. Een doorgeknipte snaar is eigenlijk een klein mesje. Leg een doek onder de body en houd de uiteinden van de gitaar af.
Hoe vaak moet het?
D’Addario houdt als richtlijn ongeveer eens per een tot twee maanden aan. Dat is een gemiddelde, geen wet. Klinkt je gitaar ineens duidelijk doffer, of zie je putjes of roest op de snaren, dan mag het eerder. Je oren zijn hier eerlijker dan de kalender.
