9 EQ-tips voor je opnames
Negen praktische EQ-tips voor je opnames en mixen, van de soloknop laten liggen tot modder wegsnijden en air toevoegen. Het zijn vuistregels, want als iets goed klinkt, dan klinkt het goed.
Dit artikel is meer dan een jaar oud. Sommige links of informatie kloppen mogelijk niet meer.

Voordat we boze mails krijgen: dit zijn algemene tips, en bij mixen bestaat geen goed of fout. Als iets goed klinkt, dan klinkt het goed, ook als het volledig tegen de regels hieronder ingaat.
Als beginner heb je wel wat aan een paar vuistregels. Ben je zekerder van je zaak, dan is het tijd om meer te experimenteren. Dit zijn er negen, met de frequenties erbij.
Vermijd de solofunctie
EQ helpt om de sporen in je mix bij elkaar te laten passen. Daarvoor moet je wel horen hoe die sporen op elkaar inwerken.
De soloknop zit je daarbij in de weg. Zet je een spoor solo, dan haal je het uit de context van je mix. Je hoort dan niet meer hoe die track zich verhoudt tot de andere, en dat maakt het veel moeilijker om de sporen bij elkaar te laten passen.
Een gitaar die solo dun klinkt, kan in de mix precies goed zitten. En een zang die solo vol en warm klinkt, verdrinkt in de band soms juist in het laag. Solo is handig om even een storende resonantie op te sporen, maar beoordeel het resultaat daarna altijd in de hele mix. Gebruik hem met mate, en je mixen gaan met sprongen vooruit.
Cut voor je boost
Dit geldt voor EQ in het algemeen. Wil je de zang bijvoorbeeld warmer laten klinken, verlaag dan wat hoog (rond 6 tot 10 kHz) in plaats van het laag op te krikken.
Een handig ezelsbruggetje: verlaag om iets beter te laten klinken, versterk om iets anders te laten klinken.
Snijd dus eerst storende resonanties en de delen van de stem weg die je niet bevallen. Een resonantie vind je door een smalle band (een hoge Q) flink op te krikken en langzaam door het spectrum te schuiven tot het echt naar klinkt. Op die frequentie snijd je dan. Versterk pas daarna, om de stem een ander karakter te geven als je dat wilt.
EQ voor of na compressie?
Meestal zet je subtractieve EQ (cuts) vóór de compressor. Zo haal je frequenties weg die de compressor onnodig hard laten werken. Een dreunende 200 Hz in een akoestische gitaar laat de compressor bijvoorbeeld op het laag reageren in plaats van op de hele gitaar. Daarna komt de compressor, en wil je het karakter van je track nog kleuren, dan gebruik je daarna additieve EQ (boosts). Cuts vóór de compressor, boosts erna: dat is een goede gewoonte.
Boost of cut niet meer dan 5 dB
Ben je geneigd om hardhandig met de EQ op zang om te gaan, dan is dit een prima manier om jezelf in toom te houden.
Het is maar een richtlijn, maar probeer niet meer dan 5 dB te versterken of te verlagen, tenzij het nummer erom vraagt. Een uitzondering is een smalle cut om één hinderlijke resonantie of brom weg te halen: die mag gerust dieper. Heb je echt meer dan 6 dB nodig, dan is het vaak slimmer om de microfoon anders te plaatsen of de partij opnieuw op te nemen.
Haal (meestal) alles onder 50 Hz weg
Zelfs lage mannenstemmen hebben hun grondtoon boven de 80 Hz, en de meeste instrumenten produceren weinig nuttigs onder de 50 Hz. Alleen de kickdrum, basinstrumenten en sommige synths en keyboards komen daaronder. Wat er bij andere sporen onder die grens zit, is meestal gerommel, trillingen of brom. Haal dat weg met een highpassfilter (ook wel low cut genoemd), dan houdt je mix meer ruimte over voor de bas en de kick.
Op zang kan het filter vaak tot zo'n 80 à 100 Hz, op een akoestische gitaar of een hihat nog hoger. Zet het filter wel niet op elk spoor automatisch hoog: snijd je te veel weg, dan wordt je mix dun. Schuif de frequentie omhoog tot je het spoor hoort veranderen, en zet hem dan een stukje terug.
Bij house, hiphop en andere stijlen met een zware sub-bas speelt er juist veel onder de 50 Hz. Laat de kick en de bas daar met rust en werk voorzichtiger.
EQ in mono
Een handige manier om te horen of je iets moet eq'en, is al je sporen in mono beluisteren. Alles ligt dan precies in het midden boven elkaar en niets wordt naar links of rechts gepand.
Zo hoor je of sporen elkaar bedekken. Die frequentiemaskering maakt het moeilijk om alle sporen duidelijk te horen. Niet elk spoor hoeft dezelfde frequenties te bezetten.
Begin bijvoorbeeld met de drums en zorg dat die goed klinken. Voeg dan de bas toe en zorg dat drums en bas allebei duidelijk te horen zijn in mono. Haal daarna de zang erbij. Luister terwijl je de zang eq't ook naar drums en bas, om te zorgen dat je EQ-bewegingen op de zang die niet in de weg zitten, of andersom. Zolang je elk instrument duidelijk hoort in mono, zit je goed.
Voeg je een nieuw spoor toe en hoor je nog steeds alles duidelijk in mono, dan hoef je waarschijnlijk weinig te eq'en. Misschien is een highpassfilter al genoeg.
Heb je de hele mix in mono doorgenomen, zet hem dan weer in stereo. Je zult versteld staan van de ruimte en de helderheid.
Een brede boost tussen 2 en 6 kHz voor helderheid
Klinkt je zangopname gedempt of een beetje te warm, probeer dan een brede boost van 2 tot 3 dB tussen 2 en 6 kHz. Doe dat na de compressor, niet ervoor.
Klinkt de zang juist hard of schel, probeer dan in dat gebied te snijden. Ons gehoor is rond 3 kHz het gevoeligst, dus kleine stapjes maken hier al veel verschil.
Verwijder de modder
Modderigheid (mud) is een van de grootste problemen in veel mixen, vooral bij een bandbezetting met meerdere gitaren en een zanger.
Veel van die instrumenten hebben flink wat energie rond 250 tot 350 Hz, dus daar stapelt het zich al snel op.
Probeer een verlaging van 3 tot 5 dB rond 300 Hz. Schuif de frequentie wat heen en weer tot je de plek vindt waar de mix opener klinkt.
Bij zang werkt dit alleen als die al vol klinkt. Klinkt de zang dun, dan maakt snijden rond 300 Hz het alleen maar erger. Kan de zang rond 300 Hz niets missen terwijl je mix modderig is, snijd dan in de andere instrumenten rond die frequentie.
Air toevoegen
Er is één plek waar zang bijna altijd baat bij heeft: het allerhoogste deel van het spectrum. Als je ooit de term air toevoegen hebt gehoord, is dit wat ermee bedoeld wordt.

Dit doe je meestal met een high shelf, zoals op de afbeelding hierboven. Je versterkt dan alles vanaf ongeveer 10 kHz, soms al vanaf 8 kHz.
Een paar dB is genoeg voor het air-effect dat je zoekt. Begin bijvoorbeeld met 2 tot 3 dB. Let wel op je s-klanken: worden die scherper, gebruik dan een de-esser of draai de boost wat terug.
Veelgemaakte fouten
De grootste valkuil is dat luider beter lijkt. Elke boost maakt een spoor iets harder, en je oren vinden harder bijna altijd mooier. Zet de output-gain van je EQ daarom zo dat het spoor met en zonder EQ even hard klinkt, en vergelijk dan pas. Veel EQ-plugins hebben daar een automatische functie voor.
Een tweede klassieker: eq'en om een probleem van je kamer op te lossen. Hoor je op je eigen speakers te veel laag, check dan eerst op een koptelefoon of op een ander systeem voordat je de bas wegsnijdt. Anders klinkt je mix overal anders dan bij jou thuis.
De derde: alles tegelijk willen oplossen met EQ. Is een gitaar te hard, dan pak je eerst de fader. Botsen twee instrumenten in hetzelfde register, dan kan een andere pan, een octaaf hoger spelen of een ander arrangement meer doen dan een EQ.


