Handleidingen

Wat is een effects loop op een gitaarversterker en wat is de beste pedaalvolgorde?

Een effects loop zit tussen de preamp en de eindversterker van je versterker. Zo laat je de versterker zelf de distortion maken, terwijl modulatie, delay en reverb helder blijven. Ontdek wanneer je hem nodig hebt en in welke volgorde je pedalen het best klinken.

Dit artikel is meer dan een jaar oud. Sommige links of informatie kloppen mogelijk niet meer.

Wat is een effects loop op een gitaarversterker en wat is de beste pedaalvolgorde?

Een effects loop is een uit- en ingang tussen de voorversterker (preamp) en de eindversterker (power amp) van je versterker. Je vindt hem meestal als een send- en returnaansluiting op de achterkant. Pedalen die je daar aansluit, komen ná de preamp in je signaalketen. De preamp, waar het grootste deel van de klank en de distortion van je versterker ontstaat, doet dus eerst zijn werk, daarna gaan je effecten eroverheen en tot slot versterkt de eindversterker het geheel.

Dat is vooral handig voor gitaristen die de distortion van hun versterker gebruiken, maar toch heldere delay- en galmeffecten uit hun pedalen willen halen.

Je gitaarsignaal rechtstreeks in de versterker

Je hoort vaak de term 'pedaalplatform-versterker'. Dat is een versterker met veel clean headroom, zodat je pedalen de klank van je gitaar bepalen. De versterker zelf gaat pas bij veel hogere volumes comprimeren of verzadigen, en verandert dus pas dan de toon.

Met zo'n versterker, bijvoorbeeld een Fender '65 Deluxe Reverb, sluit je al je pedalen vooraan op de versterker aan. Je pedalen zorgen voor de distortion en Modulatie > Delay > Reverb zet je achteraan in de rij, vlak voor de versterker.

Veel van dit soort versterkers hebben helemaal geen effects loop. Ze hebben vaak maar één kanaal (of twee cleane) en geen eigen distortionkanaal, dus een loop voegt weinig toe.

Waarom zou ik een effects loop gebruiken?

Je hebt niet per se een effects loop nodig. Veel gitaristen gebruiken hem nooit, zeker als ze alleen distortion-, fuzz- of boostpedalen hebben. Haal je je drive uit de versterker zelf en wil je modulatie, delay en reverb toch lekker helder houden, dan is een effects loop misschien precies wat je zoekt.

Voorkant van de Marshall DSL100H
Voorkant van de Marshall DSL100H

Lange tijd hadden de meeste versterkers geen effects loop. Overdrive kreeg je door de versterker zo hard mogelijk te zetten, en dan zat er weinig tussen te voegen. Met de opkomst van versterkers met een apart gainkanaal, eind jaren '70 en in de jaren '80, kwam de drive steeds vaker uit de preamp. Vanaf toen werd het zinvol om modulatie en echo's ná de preamp te zetten, zodat de herhalingen helderder blijven.

Zet je een effect vóór de preamp, dan gaat het effect mee door de gainstages en kleurt het je toon. Zet je het erachter, dan blijft de klank van je versterker intact en werken je pedalen daarmee samen in plaats van er de baas over te spelen.

Modderig

Een effects loop gebruik je dus het best als je met het gainkanaal van je versterker speelt en de klank van die drive wilt behouden voordat de modulatie erop inwerkt. Laat je modulatie, delay of reverb vóór de preamp van een amp met veel gain lopen, dan krijgen ook de herhalingen en de galm die drive mee. Veel gitaristen vinden dat het daardoor modderig gaat klinken.

Achterkant van een versterker met effects loop
Achterkant van een versterker met effects loop

Daar komt de effects loop van pas. Je compressor, boost en drivepedalen blijven gewoon vooraan staan, zoals je gewend bent, en Modulatie > Delay > Reverb zet je in de effects loop, dus na de preamp.

Een effects loop laat je delay en reverb ná de drive van je versterker zetten.

Houd er wel rekening mee dat dit allemaal suggesties zijn. Er is geen goede of foute manier om je pedalboard in te richten, en de beste pedaalvolgorde is slechts een richtlijn.

Wat is een goede pedaalvolgorde voor je pedalboard?

Gitaar > Tuner > Wah > Compressor > Fuzz > Boost > Overdrive > Distortion > Modulatie (zoals chorus, flanger, phaser enzovoort) > Delay > Reverb > Versterker

Een paar pedalen hebben hun eigen eisen. Een vintage fuzz met germaniumtransistors, zoals een Fuzz Face, wil de pickup van je gitaar rechtstreeks zien. Zet hem helemaal vooraan, ook voor een tuner met buffer, anders klinkt hij dun en reageert hij niet meer op je volumeknop. Een boost voor je overdrive geeft die meer gain, een boost erachter maakt je vooral luider.

Een volumepedaal vooraan werkt als een gainknop: zachter betekent meestal ook minder drive. Achteraan of in de loop regelt hij alleen het volume, handig voor volume swells. Een noise gate zet je direct na je drivepedalen. Ruist je versterker zelf door veel gain, dan kan een gate met eigen send en return, zoals de Boss NS-2 of de ISP Decimator G String, de voorkant en de loop tegelijk bewaken.

Gebruik je de preamp van je versterker voor de distortion en zet je een effects loop in, dan ziet het er zo uit:

Voorkant van de versterker

Gitaar > Tuner > Wah > Compressor > Fuzz > Boost > Overdrive > Distortion

Volgorde van de pedalen in je effects loop

Effects loop send > Modulatie > Delay > Reverb > Effects loop return

Let op de kabels: de send van je versterker gaat naar de ingang van je eerste pedaal, de uitgang van je laatste pedaal gaat naar de return.

Experimenteer vooral, zeker met de volgorde van je modulatiepedalen in de effects loop. Er zijn geen harde regels.

Waar moet je op letten bij het aansluiten?

Niet elke effects loop is hetzelfde. Een seriële loop stuurt het hele signaal door je pedalen, een parallelle loop mengt het effectsignaal bij het originele signaal, vaak met een knop om de verhouding in te stellen. Bij een parallelle loop zet je de mix van je delay of reverb meestal helemaal op 'wet', omdat het droge signaal al via de versterker loopt.

Een parallelle loop heeft ook nadelen. Digitale pedalen hebben vaak een kleine vertraging, en gemengd met het droge signaal geeft dat een holle, phaserachtige klank. Pedalen met een analoog droog signaal of een kill dry-functie hebben daar geen last van. Een wah, compressor of tremolo hoort niet in een parallelle loop: die moeten het hele signaal bewerken, anders hoor je ze maar half.

Let ook op het niveau. Sommige loops werken op lijnniveau, bedoeld voor rackeffecten en multi-effecten, andere op instrumentniveau, wat beter past bij gewone pedalen. Sommige versterkers hebben een schakelaar om daartussen te kiezen. Klinkt het in je loop overstuurd of juist dun en zacht, dan is dat vaak de oorzaak. Kijk in de handleiding van je versterker wat hij verwacht.

Moet ik overdrive of distortion in de effects loop gebruiken?

Liever niet. Een overdrive- of distortionpedaal in de loop geeft extra gain aan een signaal dat vaak al uit een drivekanaal komt. Dat klinkt al snel hard en raspend. Die pedalen horen vooraan. Een uitzondering is een clean boost of volumepedaal: in de loop maakt die je alleen harder zonder extra drive, handig om je solo's eruit te laten springen.

Moet ik in de effects loop eerst delay of reverb zetten?

Meestal zet je eerst de delay en daarna de reverb. Zo worden de herhalingen van de delay ook in die mooie galm gehuld, en blijven ze toch duidelijk hoorbaar. Draai je het om, dan herhaalt de delay juist je galm. Dat kan een mooi effect geven, maar het is meestal niet wat je zoekt.

De vierkabelmethode met een multi-effect

Heb je een multi-effect of modeler met een eigen send en return, zoals een Line 6 Helix of HX Stomp, een Boss GT-1000, een Neural DSP Quad Cortex of een Fractal FM9, dan combineer je je versterker en je effecten met vier kabels. Zo zitten je drive en wah vóór de preamp en je modulatie, delay en reverb in de loop, allemaal vanuit één apparaat.

  1. Gitaar naar de ingang van de multi-effect.
  2. Send van de multi-effect naar de ingang op de voorkant van je versterker.
  3. Send van de effects loop van je versterker naar de return van de multi-effect.
  4. Uitgang van de multi-effect naar de return van de effects loop van je versterker.

In de multi-effect zet je een send/return-blok op de plek waar je preamp hoort te zitten. Alles daarvoor gaat de voorkant van je versterker in, alles daarna de loop. Amp- en cabsimulatie zet je uit, dat werk doet je echte versterker. Bromt het ineens? Dan heb je vaak een aardlus, omdat de twee apparaten nu op twee plekken verbonden zijn. Steek ze in hetzelfde stopcontact of dezelfde stekkerdoos en gebruik de ground lift als je multi-effect die heeft.

Doet je modeler alles, inclusief de ampsimulatie? Dan kun je hem rechtstreeks in de return van je versterker steken, met de cabsimulatie uit. Je slaat zo de preamp over en gebruikt alleen de eindtrap en de speaker. Op veel versterkers zit het mastervolume vóór de loop, en dan bepaalt het uitgangsniveau van je modeler hoe hard het wordt. Begin dus met het volume van je modeler laag.

Veelgemaakte fouten

Send en return verwisselen is de bekendste. Komt er geen signaal op de return, dan blijft het stil, want de return onderbreekt de verbinding tussen preamp en eindtrap. Daarom hoor je ook niets als er alleen een kabel in de return zit, of als een pedaal in de loop geen voeding heeft.

Een fuzz of wah in de loop is de tweede. Die pedalen moeten reageren op je gitaar en klinken achter de preamp vreemd of nauwelijks. En klinkt je loop zacht, dun of juist overstuurd, kijk dan eerst naar het niveau en de lijn/instrumentschakelaar die hierboven staat.

Dus, moet ik nu een effects loop gebruiken?

Gebruik een effects loop als:

je de drive van je versterker gebruikt en je delays en reverbs helder wilt laten klinken.

Gebruik geen effects loop als:

je een pedaalplatform-versterker hebt en je distortion uit pedalen haalt, of als je versterker clean blijft.

Een tweede kabelpaar en een kwartiertje pedalen verschuiven vertellen je meer dan elk schema. Probeer het gewoon uit.