Audio apparatuur

Genelec 8340A is een compacte studiomonitor die zich op je kamer afstemt

De Genelec 8340A combineert een tweewegsysteem met DSP en GLM-kamercorrectie. Wat hij kan, waar hij tekortschiet en hoe hij zich verhoudt tot de rest.

Genelec 8340A in een studio naast een DAW-sessie
Genelec 8340A in een studio naast een DAW-sessie. Foto: Genelec

Wat krijg je bij een Genelec 8340A eigenlijk meer dan bij de bekende analoge 8040, die er van buiten bijna hetzelfde uitziet?

Kort gezegd: een computer in de kast. De 8340A kwam in 2016 op de markt als digitale opvolger van de 8040. De afgeronde aluminium behuizing bleef, maar de versterkers, de signaalbewerking en de bediening zijn helemaal anders. Het is een Smart Active Monitor (SAM), wat bij Genelec betekent dat er DSP in zit die via de software GLM wordt ingesteld en op de ruimte kan worden ingemeten. Daar komen een digitale AES/EBU-ingang, een netwerkaansluiting en Class-D-versterkers bij. Hij is ook lichter dan zijn analoge voorganger. Inmiddels staat hij al een flink aantal jaren in studio’s, omroepen en postproductiehuizen en Genelec verkoopt hem nog steeds. Een opvolger is er niet.

Kamercorrectie met GLM

Het belangrijkste verschil zit niet in de luidspreker maar in wat eromheen gebeurt. Zonder computer werkt de 8340A gewoon als actieve monitor: XLR erin, stroom erop en klaar. Wie de monitor op de ruimte wil afstemmen, heeft de GLM-kit nodig. Dat is een adapter die als centrale hub tussen computer en monitoren dient, met een meetmicrofoon erbij. De kit wordt apart verkocht en zit in sommige bundels bij de monitoren. De monitoren worden met CAT5-kabels in serie aan elkaar en aan de adapter gekoppeld, de adapter gaat via USB naar de computer.

De inmeting zelf is eenvoudig. In GLM sleep je de monitorpictogrammen op een raster, zodat de software ongeveer weet hoe de opstelling eruitziet. Daarna zet je de microfoon op de luisterpositie en speelt elke monitor om de beurt een sinussweep af. Die sweeps zijn behoorlijk luid. Wie in een appartement werkt, kan de buren dus beter even waarschuwen. Daarna berekent de AutoCal-functie per monitor een correctie met maximaal twintig parametrische filters. In de praktijk zijn er vaak veel minder nodig: in een typische ruimte zijn acht filters genoeg om de ergste resonanties te dempen, bijvoorbeeld rond 40, 120 en 360 Hz, met hooguit een kleine shelf in het hoog.

Daarnaast past GLM het niveau en de looptijd van elke monitor aan. Staat de ene box iets verder van de luisterpositie dan de andere, dan wordt dat verschil in tijd en niveau rechtgezet. Bij een stereopaar op een bureau is dat een prettige bijkomstigheid. In een surround- of immersive opstelling, waar monitoren nooit allemaal op dezelfde afstand staan, scheelt het veel werk. Genelec bouwt met de 8340 bijvoorbeeld een complete 7.1.4-opstelling met de 7370A-subwoofer, en daarin is dit soort automatische uitlijning eigenlijk onmisbaar.

Na de meting laat GLM een grafiek zien met de gemeten curve in rood, de correctie in blauw en het resultaat in groen. Elk filter is daarna met de hand bij te stellen in frequentie, gain en Q. Dat is belangrijk, want een automatische meting op één punt is een goed vertrekpunt maar geen wet. Wie wil, kan de correctie dus nog naar eigen inzicht aanpassen of alleen de grootste pieken laten corrigeren.

Wat GLM niet doet, is een slechte ruimte goed maken. Een correctie op basis van filters kan pieken in het laag afvlakken, maar een diep gat door een staande golf vul je niet door er meer energie in te stoppen. Akoestische behandeling blijft dus zinvol. De software helpt vooral in ruimtes waar die behandeling beperkt is of niet kan, zoals een slaapkamer, een kelder of een regiewagen.

Geluid en vermogen

De 8340A is een tweewegsysteem met een woofer van 165 mm (6,5 inch) en een metalen tweeter van 19 mm achter een Directivity Control Waveguide, met een crossover op 2,6 kHz. Elke driver heeft een eigen Class-D-versterker van 150 W. Het frequentiebereik loopt van 38 Hz tot 22 kHz (-6 dB) en binnen ±1,5 dB van 45 Hz tot 20 kHz. Voor een box van deze afmetingen is die ondergrens fors.

Qua geluidsdruk komt hij tot minstens 110 dB SPL kortstondig op 1 meter, gemiddeld over 100 Hz tot 3 kHz. Langdurig is dat 100 dB, en met muziek haalt een paar pieken van 118 dB. Dat is meer dan genoeg voor nearfieldwerk en ook voor wie af en toe een kick of bas flink wil voelen. Het eigen ruisniveau van ten hoogste 5 dB SPL (A-gewogen) betekent dat je bij stil werk geen achtergrondsuis hoort.

De klank is vlak en droog. Er zit geen extra bult in het laag om de monitor indrukwekkender te laten klinken en het middengebied is gedetailleerd zonder dat het hoog scherp wordt. Voor mixen en masteren is dat precies de bedoeling: je hoort wat er in de mix zit en niet wat de monitor eraan toevoegt. Wie gewend is aan monitoren met een vollere onderkant, zal de 8340A in het begin wat strak vinden. Dat is geen gebrek, maar het is wel goed om te weten dat deze monitor niet gemaakt is om films of games spectaculair te laten klinken. Voor een vollere tonale balans biedt GLM extra presets, maar dat is eerder een optie voor ontspannen luisteren dan voor het eigenlijke werk.

Genelec 8340A, grijze uitvoering
Genelec 8340A, grijze uitvoering. Foto: Genelec

De luisterafstand waarop hij het beste werkt ligt dichtbij, tot ongeveer een meter. Daar is de 8340A een betere keuze dan de grotere 8350A, die pas op wat meer afstand echt tot zijn recht komt. Genelec noemt de sweet spot breed en stabiel, en dat volgt ook uit de waveguide, die de spreiding van de tweeter regelt zodat het geluid ook net naast de ideale positie nog consistent blijft.

Reflexpoort en groepsvertraging

Een echte kanttekening betreft het laag. De 8340A heeft een reflexpoort aan de achterkant. Dat is de manier om uit een behuizing van deze grootte tot 38 Hz te halen, maar een reflexpoort heeft een prijs: de groepsvertraging loopt in het laag op. Bij 50 Hz komt het laag 17 ms later aan dan de rest van het spectrum. Bij de 8350A is dat 14 ms. Dat kan leiden tot een laag dat iets nazindert en dat bij korte, droge bassen en kicks minder strak overkomt dan bij een gesloten ontwerp.

Genelec publiceert die cijfers gewoon, wat netjes is. Bij de introductie corrigeerde de DSP deze faseverschuiving niet, terwijl dat technisch wel had gekund en de processor er toch al in zat. Inmiddels heeft GLM een optie Extended Phase Linearity. De opgegeven latency van 3,0 ms van analoge ingang naar akoestische uitgang geldt met die optie uit. Wie hem inschakelt, moet dus rekening houden met extra latency. Voor mixen maakt dat weinig uit; bij live monitoring of opnemen met een vertraging in je oor is het iets om bewust mee om te gaan.

Bediening zonder computer

Wie geen GLM gebruikt, stelt de monitor in met DIP-schakelaars op het achterpaneel. Daarmee kies je de filters voor plaatsing tegen een muur of op een bureau, verlaag je het niveau in vaste stappen en kies je welk AES/EBU-kanaal de monitor weergeeft. Er zit ook een schakelaar om een opgeslagen GLM-instelling op te roepen, zodat een eenmaal ingemeten monitor die correctie ook zonder aangesloten computer blijft gebruiken. Daarnaast is er een schakelaar voor ISS, de slaapstand: de monitor schakelt zichzelf uit als er een tijd geen signaal binnenkomt en verbruikt dan minder dan 0,5 W. In een omroepomgeving waar de monitor altijd aan moet staan, zet je die functie uit.

Het verbruik is verder bescheiden. Stand-by is minder dan 12 W, op vol vermogen 180 W. De voeding werkt op 100 tot 240 V, dus de monitor gaat zonder omschakelen overal mee naartoe.

Aansluitingen

Het achterpaneel is zakelijk ingericht. Er zit één gebalanceerde analoge XLR-ingang op (10 kOhm), één AES/EBU-ingang en één AES/EBU-uitgang, allebei op XLR, plus twee RJ45-poorten voor het GLM-netwerk. Via de AES/EBU-uitgang loop je digitaal door naar de volgende monitor, die dan zelf het andere kanaal kiest. Zo kun je een paar met één digitale kabel van een audio-interface of mengtafel voeden.

Meer is er niet. Een TRS- of cinch-ingang ontbreekt, en dat is voor een studio met een interface met XLR-uitgangen geen probleem, maar wie de monitoren ook aan een hifi-bron of laptop wil hangen, heeft een adapter nodig. Er is ook geen tweede analoge ingang om een tweede bron aan te sluiten zonder mengpaneel ervoor. Genelec heeft hier duidelijk gekozen voor de professionele werkplek en niet voor de thuisopstelling.

Behuizing en plaatsing

De behuizing bestaat uit twee helften spuitgegoten aluminium, met afgeronde randen die diffractie beperken. Genelec noemt dat de Minimum Diffraction Enclosure. De drivers zitten achter beschermende roosters. Het geheel is stevig en zwaar: 8,4 kg per stuk. Voor een vaste opstelling is dat geen bezwaar, maar je neemt ze niet even mee naar een andere ruimte.

Genelec 8340A
Genelec 8340A. Foto: Genelec

De afmetingen zijn 350 x 237 x 223 mm, en met de meegeleverde Iso-Pod-voet wordt hij 365 mm hoog. Die rubberen voet ontkoppelt de monitor van het bureau en laat hem 15 graden voorover of achterover kantelen. De monitor kan rechtop of liggend staan. Er zijn daarnaast montagepunten voor statieven, muur- en plafondbeugels, wat in broadcastruimtes en immersive opstellingen handig is. De 8340A is leverbaar in donkergrijs, zwart, wit en in ongelakt aluminium (RAW); andere RAL-kleuren zijn op aanvraag mogelijk.

Prijs

De 8340A is geen goedkope monitor. Per stuk kost hij rond de 1277 euro in donkergrijs en 1389 euro in zwart of wit. Dat is ongeveer 400 euro per box meer dan de analoge 8040 kostte. Voor een paar zit je dus al boven de 2500 euro, en dan komt de GLM-kit er nog bij als die niet in het pakket zit. Voor een thuisstudio is dat een flinke uitgave; voor een professionele werkplek past het in het gebruikelijke prijsniveau van monitoren in deze klasse.

Binnen en buiten de familie

Binnen de SAM-reeks zit de 8340A tussen twee broers in. De kleinere 8330A klinkt vergelijkbaar, maar loopt bij hoge niveaus eerder tegen zijn grens aan. De 8350A heeft een 8-inch woofer, een tweeter van 25 mm en een versterker van 200 W voor het laag. Hij levert meer druk en meer diepte in het laag, maar is met 12,8 kg ook een stuk zwaarder en groter. Voor een bureau op een armlengte afstand is de 8340A de logischere keuze. Wie nog meer detail zoekt en een coaxiaal ontwerp wil, komt bij de 8351A uit, die in een andere prijsklasse zit.

Buiten Genelec is de Neumann KH 310 de bekendste concurrent in dezelfde prijsklasse. Dat is een driewegmonitor met een voller laag en een iets meer ontspannen presentatie. Wie een tweewegmonitor op dit niveau zoekt met kamercorrectie die vanaf het begin in het systeem is ingebouwd, blijft bij Genelec. Wie vooral een goede monitor voor een kleinere begroting zoekt, kijkt eerder naar iets als de JBL 308P MkIII, al is dat een heel ander soort product zonder netwerk en automatische inmeting.

Ons oordeel

De 8340A is een volwassen, zorgvuldig ontworpen monitor. Het frequentieverloop is vlak, de geluidsdruk ruim voldoende voor nearfieldwerk, het eigen ruisniveau is verwaarloosbaar en de bouwkwaliteit is van het niveau dat je in omroepen en postproductie verwacht. De grootste meerwaarde zit in GLM: kamercorrectie, niveau- en looptijdcorrectie en het opslaan van een instelling in de monitor zelf maken het makkelijk om in een niet-ideale ruimte een betrouwbaar referentiebeeld neer te zetten, van stereo tot immersive.

De beperkingen zijn concreet. De reflexpoort geeft in het laag een groepsvertraging die je bij strakke, korte bassen kunt opmerken. De aansluitingen zijn beperkt tot XLR en AES/EBU. De volledige functionaliteit vraagt om een extra kit. En de prijs ligt flink boven die van de analoge voorganger. Daar staat tegenover dat je een monitor krijgt die zich aanpast aan de plek waar hij staat, en dat is precies waar de meeste monitoren in de praktijk tekortschieten.

Kamercorrectie was ooit iets wat je aan het eind van de keten toevoegde. Bij de 8340A zit het in de monitor zelf, en inmiddels bieden steeds meer merken iets vergelijkbaars aan. Hoe lang blijft een ingebouwde meting met microfoon nog een reden om voor een bepaald merk te kiezen, nu ook goedkopere monitoren dat steeds vaker kunnen?