Arturia MiniFreak 49 is eindelijk een Freak met echte toetsen

De MiniFreak had altijd één zwak punt, en dat zat onder je vingers. De slim keys van het 37-toetsmodel waren prima om een idee in te spelen, maar niemand speelde er met plezier een avond akkoorden op. Met de MiniFreak 49 pakt Arturia dat aan, en meteen een paar andere dingen ook.

Een nieuwe synth is het niet. Gearnews noemt het een “positieve zijstap”: dezelfde Freak-architectuur, nu met grotere toetsen en een nieuw touchvlak. Arturia zegt zelf dat het model “the Freak formula” uitbreidt. Dat is eerlijker dan de gebruikelijke marketing, en het klopt ook.

Wat er onder de motorkap zit

Het hart is bekend terrein. Je krijgt zes stemmen, twee digitale engines met samen 31 oscillatormodes en per stem een analoog state-variable filter met low-pass, band-pass en high-pass. Dat filter kan ook zelfoscilleren. In paraphonic mode gaat het aantal stemmen volgens Mixdown naar 12.

Verder:

• 3 effectslots met elk 13 algoritmes
• 64-staps sequencer met vier modulatiebanen, Spice & Dice, Chord- en Scale-modes
• 256 MB geheugen voor samples en wavetables, acht keer zoveel als de MiniFreak
• 350 factory- en 162 userpresets
• MIDI in/out/thru, USB-C, clock in/out, reset out, audio-ingang, stereo-uitgangen en een sustainpedaalingang
• MiniFreak V software meegeleverd

Bestaande MiniFreak-presets werken volgens Gearnews gewoon op de 49. Wie al een bibliotheek heeft opgebouwd, hoeft dus niet opnieuw te beginnen.

Toetsen, wielen en een vlak om op te drukken

De grootste winst zit in het fysieke deel. De 49 semi-weighted toetsen hebben velocity en mono aftertouch. Volgens CDM is het dezelfde keybed als in de KeyLab 49 mk3, en daar is weinig mis mee. Mixdown noemt de toetsen een grote stap vooruit ten opzichte van de slim keys.

De touch strips zijn weg. In plaats daarvan krijg je aluminium pitch- en modwielen, en alle reviewers zijn daar blij mee. Ook dat was geen geheim verlangen van een kleine groep: touch strips voor pitchbend vond bijna niemand prettig.

Dan de XYZ touch matrix. Arturia heeft die zelf ontwikkeld: een capacitief multitouchvlak met 7×7 RGB-leds en drukgevoeligheid als derde as. Je gebruikt hem voor Route-modulatie, presets browsen en Freak Control. Volgens CDM herkent hij acht aanrakingen tegelijk, waarvan maximaal vier in Freak Control. De leds zijn alleen visuele feedback, geen knoppen. CDM noemt de matrix precies en expressief, met een handige hold-functie.

Meer knoppen, minder menu

Gearnews legt de nadruk op iets minder spectaculairs dat in de praktijk misschien meer uitmaakt: elke engine heeft nu eigen bediening. Je hoeft dus niet meer te schakelen om oscillator 2 bij te stellen. Er zijn ook directe laadknoppen voor samples en wavetables, en de OLED is groter.

Twee nieuwe regelaars veranderen de klank echt. Filter FM zet audio-rate modulatie van Engine 1 of Engine 2 op de cutoff van het analoge filter, bipolair. Dat is de knop voor grommende bassen en metalige leads. Voice Panning verdeelt de zes stemmen met één 270°-regelaar over het stereobeeld, met de spread-algoritmes Centered en Gradual. CDM wijst erop dat dat idee uit de PolyBrute komt.

Mixdown noemt het resultaat ruimtelijk, zeker in combinatie met de effecten. Het klankbereik loopt volgens dat blad van bassen en pads tot industriële leads.

Waar hij tekortschiet

Polyfone aftertouch zit er niet op. Gearnews mist het, CDM vindt mono aftertouch juist passend bij dit instrument. Op een synth met 31 oscillatormodes en een touchvlak dat druk meet, is het wel een beetje vreemd dat het toetsenbord achterblijft.

Glide deelt een knop met Attack in de envelopesectie en vraagt Shift. Gearnews vindt dat onhandig, en dat is begrijpelijk. Op een apparaat dat juist draait om directe bediening is glide nou net een functie die je live wilt grijpen.

CDM vindt de preset-toegang via de matrix verwarrend, want er is ook nog een aparte presets-encoder. Twee manieren voor hetzelfde is niet altijd handig. Daarnaast was de software tijdens de CDM-test nog niet helemaal stabiel. En Gearnews noemt de USB-C-poort, die sommigen minder stevig vinden dan USB-B.

Mixdown wijst op een praktisch punt: in mono verliest de MiniFreak 49 breedte, ook met Voice Panning op nul. Wie hem in een mixer met één vrije kanaal hangt, mist dus een deel van het verhaal. Reken op twee ingangen. Ook noemt Mixdown het geheel in het begin overweldigend zolang je de modes niet kent.

Is de meerprijs het waard?

Volgens de vergelijkingstabel van Arturia kost de MiniFreak 649 dollar en de 49 849 dollar. Een europrijs en een leverdatum zijn er nog niet; Arturia kondigde het model op 20 oktober aan.

Voor dat verschil krijg je echte toetsen, wielen, de touch matrix, aparte engine-bediening, Filter FM, Voice Panning en acht keer zoveel geheugen. Dat is meer dan een groter frame. Als je de MiniFreak vooral als speelbaar instrument ziet, is de rekensom snel gemaakt.

Toch is de 37-toetsversie niet ineens overbodig. De klankarchitectuur is dezelfde. Wie vooral programmeert of al een masterkeyboard heeft, krijgt met de kleine versie het grootste deel van het geluid voor minder geld. Tweedehands wordt hij vermoedelijk nog aantrekkelijker nu de 49 er is.

Andere opties in de familie

De logische concurrent is Arturia zelf. De MicroFreak, de oorsprong van de lijn uit 2019, is het instapmodel voor wie wil experimenteren zonder veel uit te geven. Hij is wel een stuk kleiner en minder uitgebreid.

Aan de andere kant staat de PolyBrute. CDM merkt op dat die misschien meer kan, en het is de synth waar Voice Panning vandaan komt. Dat is een volledig analoge machine in een ander prijssegment. Wie de esthetiek van die lijn mooi vindt, leest misschien ook graag over Arturia’s Brute Noir Editions.

CDM legt nog een andere link: de MiniFreak 49 als evolutie van iets als de KeyStep Pro. Met clock-aansluitingen en een sequencer met modulatiebanen past hij volgens die site goed naast een Eurorack-systeem. Mixdown is het daarmee eens.

Voor wie dit de juiste Freak is

De MiniFreak 49 is voor wie de MiniFreak vooral wil spelen. Je krijgt een volwaardig toetsenbord en een touchvlak dat volgens CDM uitnodigt om te verkennen. Gearnews was bij de eerste kennismaking wat teleurgesteld, maar waardeert hem nu meer. Dat lijkt de redelijke verwachting: geen revolutie, wel een betere versie.

Heb je al een MiniFreak en speel je vooral via een andere controller, dan is upgraden weinig dringend. Begin je net met synths of wil je één instrument dat veel kan op de tafel, dan is de 49 de versie om te kiezen. Wel met twee vrije ingangen op je mixer.